PORT ROYAL GRAD KOJI KRIJE BURNU ISTORIJU POD MOREM

Port Royal city
Autori:
Amela Greksa, mast.inž.pejz.arh.

Port Rojal–nekada „najzlobniji grad na zemlji“, grad robova i pirata, smešten je u neposrednoj blizini grada Kingstona, na ostrvu Jamajka. Od 1494. do 1655. godine, Port Rojal nije bio ništa drugo do manja luka u koju je moglo da stane 500 brodova. Kao najveći grad na Karibima, Port Rojal je nudio različite mogućnosti i utočište za razonodu i pobunu pripadnicima različitih slojeva društva. Sve do trenutka kada se na mapi sveta počeo označavati kao nepoželjan.

Epitet „Grada greha“

Reputaciju najzlobnijeg i najgrešnijeg grada Port Rojal dobio je zbog pirata koji su neprestano napadali i pljačkali španske brodove na susednim ostrvima, kao i zbog enormnih količina alkohola, zlata, kičastog pokazivanja bogatstva i dama „lakog morala“. Govorilo se da su četvrtinu grada činili kafići i bordeli i kako pirati u jednom danu potroše na piće i žene više nego što seljak zaradi tokom čitave godine. Uobičajeni prizor, u vreme procvata Port Roiala, bio je videti pijanog gusara kako se tetura gradskim ulicama, sa džepovima preplavljenim opljačkanim zlatom. Iako su Englezi 1655. godine preuzeli kontrolu nad gradom, Port Rojal zapravo je bio grad pirata. Neki od ozloglašenih engleskih gusara poput Kaliko Džeka i Crnobradog su  prema pričama, boravili ovde.

Epitet „najzlobnijeg grada na zemlji,  Port Rojal je nosio sve do 7. jula 1692. godine kada je uništen. Jamajku je zadesio snažan zemoljotres magnitude 7,5 po Rihteru. Talasi koji su se podigli nad zidinama grada u potpunosti su ga razorili. Kako je luka velikim delom bila izgrađena na trusnom području i pesku, zgrade su propale u zemlju, a lokalno groblje otklizalo je u more. Petina stanovništva izgubila je živote. Zbog tela koja su plivala po moru i bolesti koja se širila, u narednim danima umrlo je još ljudi. Ali u očima mnogih širom sveta uništavanje Port Rojala nije bila tragedija već božanska odmazda; Božja ruka koja silazi da bi pogodila današnju Sodomu i Gomoru. Jedan od preživelih stanovnika opisao je uništavanje Port Rojala kao „Neizbežno otvaranje Zemlje i gutanje ljudi pred njegovim očima.

Nastavak tragedija

Bez obzira na uništenje grada, pirati su narednih 50 godina nastavili s pljačkama i otmicama španskih brodova. Međutim, i priroda je nastavila po svom: godinama kasnije zaređali su se požari, zemljotresi i uragani a 1703. godine grad je zahvatio plamen. Požar se brzo proširio, potpomognut velikim količinama baruta i drugog zapaljivog materijala uskladištenog u različitim delovima grada. Uske ulice i neposredna blizina zgrada činili su spašavanje gotovo nemogućim i do ponoći je čitav grad pretvoren u pepeo. Izgorelo je sve osim zamka.

Port Rojal danas

Na mestu nekadašnjeg burnog i grešnog grada, danas se nalazi samo pusta tvrđava, pokoji kafić i vidikovac. Danas je Port Rojal mali primorski grad, o čijoj burnoj istoriji svedoče pokoji ostaci vidljivih krovova i delova grada pod vodom. Zbog strašnog načina na koji se sve odigralo, neki istoričari i arheolozi upoređuju propast Port Rojala s propašću Pompeje. Port Rojal je kao inspiracija poslužio za nastanak edukativne igre sa kartama koja naravno, imaju piratsku temu. // Vest pripremila Amela Greksa, mast.inž.pejz.arh.

IZVOR: National Geographic Srbija