SUBOTICA GRAD SECESIJE

Piše:
DRAGAN BOSNIĆ
Fotografija:
DRAGAN BOSNIĆ

MADARSKI NAZIV GRADA SZABADKA JE NASTAO OD PRIDEVA SZABAD, KOJI ZNAČI SLOBODAN, I SUFIKSA KA KOJI GA PREBACUJE U DEMINUTIV. SLOBODNIJI PREVOD MAĐARSKOG NAZIVA JE MALO SLOBODNO MESTO. IZ NEKOG RAZLOGA SU I SRBI UPOTREBILI DEMINUTIV PA SU 1653. GODINE VAROŠ NAZVALI SUBOTICA, ODNOSNO MALA SUBOTA. POMINJE SE I NAZIV SOPOTNICA, JER JE OKOLINA VAROŠI BOGATA IZVORIMA VODE. TO JE SAMO JOŠ JEDAN OD  200 NAZIVA, KOJI SE VEZUJE ZA VAROŠ NA PESKU.

Subotica je grad na pesku. Priča se da će svaki Subotičanin živeti onoliko dugo, dok ne proguta prašinu i pesak srazmerno svojoj težini. Zato oni nekontrolisano uživaju u hrani svog podnevlja, pa povećanjem svoje težine produžavaju život. To je razlog da je slow food i nastao na ovim prostorima.

Kako to izgleda najbolje je videti tokom Dužijance i Berbanskih dana ili tokom neke od brojnih svečarija u Subotici. Nekad je Subotica bila najveće selo Evrope. U nekom kraćem period je bila prestonica države cara Jovana Nenada Crnog.  Potom je postala najmnogoljudnija varoš Kraljevine Jugoslavije. Bila je važna raskrsnica iz koje su se granali železnički koloseci na sedam strana. Danas je Subotica kapija Srbije prema Evropi. Madarski naziv grada Szabadka je nastao od prideva Szabad, koji znači slobodan, i sufiksa ka koji ga prebacuje u deminutiv. Slobodniji prevod mađarskog naziva je malo slobodno mesto. Iz nekog razloga su i Srbi upotrebili deminutiv pa su 1653. godine varoš nazvali Subotica, odnosno mala subota. Pominje se i naziv Sopotnica, jer je okolina varoši bogata izvorima vode. To je samo još jedan od  200 naziva, koji se vezuje za varoš na pesku.

Najstariji arheološki nalazi na široj teritoriji Subotice poticu sa obale jezera Ludaš, još iz perioda poslednjeg ledenog doba. Kasnije su ovim prostorima proskitali Skiti, Dačani, Huni i Avari. Mađari su došli da se tu nastane ali su zatekli Slovene. Naselje Subotica se u spisima prvi put pominje 7. maja 1391, iako je imalo kontinuitet od tri hiljade godina. Na ovim prostorima su se sukobljavali interesi mađarske, srpske, turske i austriske države. Ubrzan razvoj Subotice je počeo krajem devetnestog veka. Tadašnji bogati građani, zemljoposednici, industrijalci, zanatlije i trgovci su počeli da se takmiče u izgradnji svog grada sa Budimpeštom i drugim metropolama ovog dela Evrope.

Glavni gradski trg u Subotici je posvećen caru Jovanu Nenadu. Tu se nalazi i spomenik ovom samozvanom vladaru. Okružen je Gradskom kućom, Gradskom bibliotekom, pozorištem i lepim fontanama. Gradska kuća u Subotici je najveća a po mnogima i najlepša građevina Subotice. Sa njenog 76 metara visokog tornja se može sagledati ceo grad sa okolinom. Podignuta je za dve godine ali su vrhunski majstori onog vremena još pune dve godine ukrašavali njene enterijere.http:// Više u EKO KUĆI No27